Trung Quốc kêu gọi hợp tác toàn cầu về AI, muốn trí tuệ nhân tạo không thuộc về riêng bất kỳ quốc gia nào

Trung Quốc kêu gọi hợp tác toàn cầu về AI tại WAIC 2026

Trong vài năm trở lại đây, cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng nóng hơn. Từ cuộc cạnh tranh về chip bán dẫn, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cho đến hạ tầng điện toán, cả hai đều muốn giữ vị trí dẫn đầu trong kỷ nguyên công nghệ mới.

Tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC 2026) diễn ra ở Thượng Hải, Chủ tịch Tập Cận Bình đã có bài phát biểu đáng chú ý khi nhấn mạnh rằng AI không nên trở thành tài sản độc quyền của bất kỳ quốc gia nào, đồng thời kêu gọi các nước tăng cường hợp tác để phát triển công nghệ một cách an toàn và bền vững.

Theo mình, đây không chỉ là một thông điệp về công nghệ, mà còn phản ánh rõ cuộc cạnh tranh địa chính trị đang diễn ra trong lĩnh vực AI trên toàn cầu.

AI không nên thuộc về riêng một quốc gia

Trong bài phát biểu khai mạc WAIC, ông Tập Cận Bình cho rằng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cần dựa trên tinh thần hợp tác thay vì cạnh tranh khép kín.

Ông ví AI giống như một "bản giao hưởng", nơi nhiều quốc gia cùng đóng góp thay vì để một vài nước nắm giữ hoàn toàn công nghệ cốt lõi.

(Nguồn: Ảnh Chủ tịch Tập Cận Bình tại hội nghị - trang tin ASSOCIATE)

Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh Mỹ cùng nhiều quốc gia phương Tây đang siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip AI, hạn chế doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận những thông tin công nghệ tiên tiến nhất.

WAIC 2026 - Sân khấu để Trung Quốc thể hiện tham vọng AI

Đối với giới công nghệ, WAIC (World Artificial Intelligence Conference) từ lâu đã trở thành sự kiện AI lớn nhất tại Trung Quốc.

Năm nay, hội nghị quy tụ hơn 1.100 doanh nghiệp cùng khoảng 3.000 sản phẩm và giải pháp AI, từ robot hình người, xe tự hành cho đến các mô hình ngôn ngữ lớn và hệ thống điện toán hiệu năng cao.

Nhiều cái tên nổi bật xuất hiện tại sự kiện gồm:

• Huawei
• Moonshot AI
• MiniMax
• Z.ai

Đây đều là những doanh nghiệp đang được kỳ vọng sẽ giúp Trung Quốc thu hẹp khoảng cách với các công ty AI hàng đầu của Mỹ.

Các công ty AI Trung Quốc đang tăng tốc

Nếu cách đây hai năm, nhắc đến AI người ta chủ yếu nghĩ tới OpenAI, Google hay Anthropic thì hiện nay, nhiều startup Trung Quốc cũng đang phát triển rất nhanh.

Một số mô hình AI mới được đánh giá có hiệu năng cạnh tranh trong khi chi phí vận hành thấp hơn đáng kể.

Điểm mạnh của doanh nghiệp Trung Quốc hiện nay nằm ở:

• Mô hình mã nguồn mở.
• Chi phí triển khai thấp.
• Tốc độ phát triển nhanh.
• Ứng dụng AI vào sản xuất và robot.
• Khả năng thương mại hóa quy mô lớn.

Dù vậy, giới chuyên môn vẫn nhận định Mỹ đang dẫn trước về chip AI, hạ tầng điện toán và các mô hình có quy mô lớn nhất.

An toàn AI trở thành ưu tiên hàng đầu

Không chỉ nói về phát triển, Trung Quốc cũng dành nhiều thời gian để nhấn mạnh vấn đề AI an toàn.

Theo ông Tập Cận Bình, AI cần luôn nằm dưới sự giám sát của con người.

Ông kêu gọi xây dựng:

• Khung pháp lý cho AI.
• Hệ thống giám sát công nghệ.
• Cơ chế cảnh báo sớm.
• Quy trình ứng phó khi AI phát sinh rủi ro.

Đây cũng là quan điểm đang được nhiều quốc gia theo đuổi khi AI ngày càng có khả năng tự động hóa các tác vụ phức tạp.

Thành lập nhóm hợp tác quốc tế về AI

Một trong những điểm đáng chú ý tại WAIC năm nay là việc đại diện của gần 30 quốc gia cùng ký kết sáng kiến thành lập cơ chế hợp tác liên chính phủ về AI.

Theo phía Trung Quốc, mục tiêu của tổ chức này là:

• Thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm.
• Xây dựng tiêu chuẩn chung.
• Hợp tác nghiên cứu.
• Phát triển AI theo hướng an toàn và có trách nhiệm.

Động thái này cho thấy Bắc Kinh muốn đóng vai trò lớn hơn trong việc xây dựng các quy tắc toàn cầu về AI.

Trung Quốc đầu tư rất mạnh cho AI

AI hiện được xem là một trong những ngành chiến lược của Trung Quốc.

Chính phủ nước này đang đầu tư mạnh vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ:

• Chip bán dẫn.
• Trung tâm dữ liệu.
• Hạ tầng điện toán.
• Robot.
• Phần mềm AI.
• Ứng dụng dành cho doanh nghiệp và người dùng.

Theo số liệu được công bố tại hội nghị, thị trường AI của Trung Quốc đã đạt quy mô hơn 1.200 tỷ nhân dân tệ, đồng thời dự kiến tiếp tục tăng trưởng mạnh trong các năm tới.

Hiện Trung Quốc cũng đã có hơn 6.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực AI.

Góc nhìn cá nhân

Theo mình, cuộc đua AI giờ đây không còn đơn thuần là cuộc cạnh tranh giữa các công ty công nghệ. Nó đang trở thành cuộc cạnh tranh về sức mạnh quốc gia.

Mỹ vẫn dẫn đầu về những mô hình AI tiên tiến nhất, còn Trung Quốc lại sở hữu lợi thế rất lớn về quy mô sản xuất, tốc độ triển khai và khả năng thương mại hóa.

Điều thú vị là dù cạnh tranh rất quyết liệt, cả hai bên đều bắt đầu nhấn mạnh nhiều hơn tới vấn đề AI an toàn, quản trị AI và hợp tác quốc tế.

Có lẽ trong vài năm tới, cuộc đua sẽ không chỉ xoay quanh việc "AI nào mạnh hơn", mà còn là "AI nào an toàn và đáng tin cậy hơn".

Thông điệp của Chủ tịch Tập Cận Bình tại WAIC 2026 cho thấy Trung Quốc muốn đóng vai trò tích cực hơn trong việc định hình tương lai của trí tuệ nhân tạo trên phạm vi toàn cầu.

Trong bối cảnh AI phát triển với tốc độ rất nhanh, việc xây dựng các quy tắc chung, tăng cường hợp tác quốc tế và bảo đảm công nghệ luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển bền vững của ngành trong tương lai.

Xem thêm: Luật trí tuệ nhân tạo AI - Bước đột phá mới trong quản lý và phát triển AI tại Việt Nam

Còn bạn, bạn có ý kiến gì về nhận định của ông Tập Cận Bình có thể chia sẻ cho mình biết với nhé.

Nguồn tham khảo: Agence France-Presse (AFP), World Artificial Intelligence Conference (WAIC), Reuters, Tân Hoa Xã (Xinhua).